Ontslag nemen en krijgen

Kreeg je van je baas de pijnlijke boodschap dat hij je aan de deur zet? Je werd ontslagen. Je voelde de bui misschien al hangen, maar een ontslag kan ook onverwacht komen. Wat moet je ondernemen om je financiële situatie na ontslag onder controle te houden?

Je kan ook zelf beslissen dat het genoeg is geweest op je huidige werk. Je neemt ontslag en gooit je carrière over een andere boeg. Je kan echter niet zomaar de deur van je huidige werk dichttrekken en opstappen. Hoe bied je correct je ontslag aan?

  1. Ontslag betekent dat de werknemer of de werkgever de arbeidsovereenkomst beëindigt.

    Sinds de komst van het Eenheidsstatuut op 1/1/2014 zijn de verschillen tussen arbeiders en bedienden in het kader van ontslag weggewerkt. Er geldt dus één algemene regeling voor alle werknemers.

    Als je werkgever je ontslaat, moet hij je meestal nog enkele maanden in dienst houden, of je tenminste voor die periode nog betalen. Je werkgever moet met andere woorden een opzegtermijn naleven of een opzegvergoeding betalen. Ook als je zelf je ontslag geeft, moet je de opzegtermijn naleven. De opzegtermijn wordt berekend in twee fases:

    • Een eerste fase is de periode tot en met 31/12/2013, waar het zogenaamde rugzakje wordt herkend.
    • De tweede fase start vanaf 1/1/2014, met nieuwe berekeningstermijnen.
       

    Er is een compensatieregeling voor arbeiders voor wie het rugzakje nadeliger zou zijn dan de nieuwe wet.

    Wil je liever niet de hele wettelijke opzegtermijn blijven werken? Dan kan je trachten met je werkgever een onderling akkoord te bereiken over de datum waarop je effectief mag vertrekken. Dat heet ontslag met wederzijdse toestemming. Die wederzijdse toestemming moet op papier gezet worden, door jou en je werkgever ondertekend.

    Met de invoering van het Eenheidsstatuut werden ook maatregelen opgezet om de inzetbaarheid van werknemers te verhogen. Zo was outplacement vroeger slechts toegankelijk voor een beperkt aantal mensen. Outplacement is vandaag echter een recht voor iedereen die ongeacht de leeftijd nadat hij of zij ontslagen werd een opzegtermijn van 30 weken of meer heeft. Is die opzegtermijn minder dan 30 weken en is de ontslagene ouder dan 45 jaar (en minimum een jaar in dienst)? Dan heeft ook hij of zij het recht op outplacement. Tijdens een outplacement krijg je intensieve begeleiding om zo snel mogelijk een nieuwe job te vinden.

    Soms wordt iemand ontslagen voor “dringende reden”. Dat kan alleen als de werkgever kan bewijzen dat iemand bv. herhaaldelijk afwezig was, agressief was, gestolen heeft van de werkgever, … In dergelijke gevallen heb je als werknemer geen recht op een opzegtermijn. Het ontslag beëindigt de arbeidsovereenkomst onmiddellijk. Er is ook geen sprake van een opzegvergoeding.

  2. Je kan alleen geldig ontslag nemen door middel van een ‘schriftelijke kennisgeving’ aan je werkgever. Dat kan

    • een aangetekende brief zijn,
    • een brief die je aan je werkgever afgeeft en waarvoor hij een ontvangstbewijs tekent,
    • via een gerechtsdeurwaarder. De opzegging bij deurwaarderexploot heeft onmiddellijke ingang.
       

    Volgende zaken horen alvast thuis in je ontslagbrief:

    • de datum,
    • je naam en adres,
    • dat je ontslag neemt en de arbeidsovereenkomst beëindigt,
    • de naam en adres van je werkgever,
    • de begindatum (de volgende maandag) en de duur van de (gewenste) opzegtermijn,
    • jouw handtekening.
       

    Je moet geen reden opgeven voor jouw ontslag.

    Op de website van de Federale Overheid vind je de regels over hoe je op een geldige wijze ontslag neemt.

    In eerder uitzonderlijke gevallen kun je ontslag nemen om dringende redenen nemen indien je werkgever je bijvoorbeeld geweld aandoet of geld van je steelt.

    Opgelet: als je vrijwillig ontslag neemt heb je in principe geen recht op een werkloosheidsuitkering. Informeer eerst bij de RVA, bij de vakbond of de Hulpkas der Werkloosheidsuitkeringen.

  3. Je werkgever mag je niet zomaar aan de deur zetten. Hij moet altijd een concrete reden opgeven voor ontslag. Die reden moet hij meedelen via een aangetekende brief.

    Indien er sprake is van een kennelijk onredelijk ontslag, bv. wanneer de reden van het ontslag geen verband houdt met de geschiktheid of het gedrag van de werknemer, dan kan de rechter oordelen om een schadevergoeding van 3 tot 17 weken loon opleggen.

    Soms wordt er ineens een groep van medewerkers ontslagen. Dat is vaak een collectief ontslag. Er kan bijvoorbeeld beslist worden om over te gaan tot een collectief ontslag van medewerkers wanneer een bedrijf het niet goed doet en zware verliezen maakt. Een werkgever kan echter niet zomaar een hoop werknemers ineens ontslaan. Hij moet daarvoor strikte, wettelijk bepaalde procedures volgen.

    Als je ontslagen bent, blijf dan niet bij de pakken neerzitten. Ga op zoek naar een andere job. Misschien heb je recht op een begeleiding door specialisten in je zoektocht naar een nieuwe job.

    In een aantal situaties voorziet de wet een speciale bescherming tegen ontslag. Meer informatie daarover vind je bij je vakbond of bij een gespecialiseerd advocaat.

    Wat moet je doen als je ontslagen wordt?

    • Schrijf je in bij de VDAB of ACTIRIS
      Het is belangrijk om je na je ontslag zo snel mogelijk in te schrijven als werkzoekende bij de VDAB of ACTIRIS. Dat kan online of telefonisch. Deze inschrijving is noodzakelijk wil je een werkloosheidsuitkering ontvangen en is erg nuttig bij je zoektocht naar een nieuwe job.
    • Ga naar je vakbond of de Hulpkas voor Werkloosheidsuitkeringen
      Stap zo snel mogelijk naar je vakbond of de Hulpkas voor Werkloosheidsuitkeringen als je een werkloosheidsuitkering wil ontvangen. Ze geven je meer info over wat je te doen staat. Zij nemen daarnaast voor jou contact op met de RVA om ervoor te zorgen dat je een werkloosheidsuitkering krijgt en bezorgen je alle noodzakelijke documentatie. Het is de RVA die uiteindelijk beslist of je recht hebt op een uitkering.
    • Zet verzekeringen individueel voort
      Als er in je loonpakket extralegale voordelen zaten onder de vorm van één of meerdere verzekeringen, controleer je best of je ze individueel kan voortzetten, ook voor je familieleden. Denk maar aan een hospitalisatieverzekering.
    • Wat moet je doen met jouw aanvullend pensioen?
      Veel werknemers bouwen een aanvullend pensioen op bij hun werkgever. Als je van werkt verandert, blijft dat van jou. Je kan het gespaarde bedrag echter pas opnemen als je de pensioengerechtigde leeftijd hebt bereikt (er bestaan hierop uitzonderingen). Meer info hierover op Wikifin.be.
    • Check of je alle nodige sociale documentatie ontvangen hebt
      Je zal verschillende sociale documenten ontvangen van je ex-werkgever, zoals een C4-formulier, vakantie-attesten en tewerkstellingsattesten. Controleer of je alles zeker hebt ontvangen. De VDAB of ACTIRIS weet welke sociale documenten nodig zijn om aanspraak te kunnen maken op een werkloosheidsuitkering.
    • Ga na of je recht hebt op een opzegvergoeding
      Je hebt misschien recht op een opzegvergoeding. Ook daarover kun je meer informatie verkrijgen bij je vakbond.
    • Zoek een nieuwe job of word zelfstandige
      Eens je alle administratie hebt afgehandeld, kun je beginnen aan de zoektocht naar een nieuwe job. Je kan ook overwegen om zelfstandig te worden.
    • Zoek bij betwisting van je ontslag hulp bij je vakbond
  4. Ontslag heeft vaak een grote impact op je financiën.

    Naast het verlies van je salaris, kan er ook een impact zijn op je pensioenopbouw. Als je je baan onvrijwillig verliest, dus na ontslag door je werkgever, dan stopt de opbouw van je wettelijk pensioen niet zomaar. Periodes waarin je een werkloosheidsuitkering ontvangt, tellen mee voor de opbouw van je wettelijk pensioen. Wanneer je echter zelf ontslag neemt en je niet onmiddellijk opnieuw aan de slag gaat, wordt er voor die periode niet zomaar een gelijkstelling verleend in het kader van je pensioenopbouw. Denk dus na over de gevolgen op lange termijn als je stopt met werken.

    Sommige werknemers bouwen een aanvullend pensioen op bij hun werkgever. Na ontslag blijft dat opgebouwde bedrag van jou. Je krijgt het echter pas uitgekeerd als je je pensioengerechtigde leeftijd hebt bereikt. Er bestaan op deze regel ook uitzonderingen.

    Hier vind je een overzicht van de mogelijke financiële gevolgen bij ontslag.

    1. Controleer of je recht hebt op een ontslagvergoeding
      Wanneer je ontslagen wordt, wordt een opzegtermijn berekend. Als je met je toekomstige ex-werkgever afspreekt dat je de opzegtermijn niet of niet volledig uitdoet, heb je misschien recht op een ontslagvergoeding. Die stemt overeen met je loon, vakantiegeld, eindejaarspremie en extralegale voordelen die je tijdens die opzegtermijn zou ontvangen mocht je nog aan het werken zijn.
    2. Check of je recht hebt een werkloosheidsuitkering
      Afhankelijk van hoe lang je in loondienst werkte, heb je misschien recht op een werkloosheidsuitkering. Op de website van de RVA vind je uitgebreide informatie. Om snel een werkloosheidsuitkering te ontvangen, bezoek je best onmiddellijk je vakbond of de Hulpkas der Werkloosheidsuitkeringen, zelfs al heb je nog niet alle noodzakelijke documenten ontvangen. Werkloosheidsuitkeringen zijn voor de meeste werkzoekenden degressief: het bedrag ervan zakt na verloop van tijd.
    3. Wat is de impact op je pensioen?
      Bepaalde periodes waarin je niet hebt gewerkt, worden gelijkgesteld met periodes van tewerkstelling. De dagen dat je onvrijwillig werkloos was, dus bv. na ontslag, tellen mee in de pensioenberekening als gewerkte dagen (“gelijkgestelde” dagen). Je controleert jouw persoonlijke situatie op www.mypension.be. Als je werkgever voor jou heeft gespaard voor een aanvullend pensioen, dan blijft dat van jou. Als je het bedrijf verlaat, krijg je normaal gezien de vraag of je de opgebouwde som geld wil overdragen. Je kan dat bedrag echter niet opnemen voor de pensioengerechtigde leeftijd hebt bereikt (er bestaan hierop enkele uitzonderingen). Elders op Wikifin.be vind je uitgebreid meer informatie over je aanvullend pensioen.
    4. Welke impact zal er zijn op je belastingen?
      Op een ontslagvergoeding houdt de werkgever belastingen in, zoals hij dat ook doet op een loon. Maar bij je belastingaanslag kan blijken dat die inhouding niet gelijk is aan de belastingen die je uiteindelijk moet betalen. Misschien moet je dus wat extra belastingen betalen het jaar na je ontslag.
    5. Analyseer je inkomsten en uitgaven
      Eens je werkloos bent, zal je het met minder inkomen moeten redden. Je levensstijl aanpassen aan je nieuw inkomen is geen evidente zaak. Daarom is het goed een overzicht te maken van je uitgaven en inkomsten om zo een overzicht te blijven houden op je budget. Een budgetplanner kan je hierbij ook helpen.
    6. Ga op zoek naar een nieuwe job
      Het is niet altijd eenvoudig om snel een nieuwe job te vinden. Er bestaan gespecialiseerde instellingen die je hierbij kunnen helpen. Via de VDAB en ACTIRIS kun je niet alleen jobs vinden. Je kan er ook opleidingen volgen om je om te scholen. Zo vergroot je je kansen op de arbeidsmarkt.