Negatieve rente: welke impact op jouw geld?

Wie een beetje de pers volgt, leest er dagelijks over: bepaalde rentes, zowel op korte als op lange termijn, zijn negatief geworden. Wat betekent dit nu? Zal je binnenkort moeten bijbetalen om jouw geld op een bankrekening te plaatsen?

Wat is dat, een negatieve rente?

In de normale gang van zaken, krijgt iemand die geld uitleent daarvoor een vergoeding in de vorm van een rente. Als je bijv. een obligatie koopt met een rente van 2%, dan leen je geld aan het bedrijf of de overheid die de obligatie uitgeeft. In ruil hiervoor krijg je van het bedrijf of de overheid jaarlijks 2% van het bedrag van de obligatie.

Wat gebeurt er nu met een negatieve rente? Met een negatieve rente komt het erop neer dat je als geldschieter geen intrest ontvangt maar zelf moet betalen voor het geld dat je ter beschikking stelt. Deze situatie is een uitzonderlijk fenomeen.

Waarom een negatieve rente?

De stand van de rente op korte termijn wordt grotendeels beïnvloed door de centrale banken. In de eurozone is dat de Europese Centrale Bank, de ECB. Zo beslist de ECB bijv. over de intrestvoeten die de banken krijgen als ze bij haar geld beleggen. En die intrestvoeten zijn al enkele jaren negatief. Daarmee wil de ECB de banken ontmoedigen om hun geld bij haar te beleggen: ze wil ze eerder aansporen om met dat geld goedkope kredieten te geven aan bedrijven en gezinnen.  

Door haar rente onder nul te houden hoopt de ECB de economie van de eurolanden te stimuleren. Een lage vergoeding voor spaargeld, zet mensen in theorie ertoe aan om te consumeren en bedrijven om te investeren wanneer geld lenen goedkoop is. Dit is ook positief voor de economie. De vraag naar goederen en diensten stijgt en vervolgens ook de prijzen. Een algemene prijsverhoging heet in economische termen “inflatie”. Een klein beetje inflatie wordt gunstig beschouwd: zo stellen de mensen hun uitgaven niet uit en blijft de economie draaien. Daarom streeft de ECB ernaar dat de inflatie in de eurozone de 2% benadert maar niet overschrijdt.

Wat betekent dit voor jouw spaargeld?

Wanneer de rente steeds dieper onder nul zakt, moeten de banken steeds meer betalen om hun geld (veilig) bij de ECB te parkeren. Zullen de banken die kosten doorrekenen en je doen betalen om je centen op je (spaar)rekening te zetten? In België zal het voor particulieren op korte termijn zo’n vaart niet lopen omdat er een wettelijke verplichting is voor de banken om de gereglementeerde spaarrekening te vergoeden met een minimale rentevoet (0,01% basisrente et 0,1% getrouwheidspremie). Bedrijven en grote institutionele beleggers moeten soms wel al betalen om geld bij de bank te plaatsen.

En voor het hypothecair krediet?

Als je al een hypothecair krediet hebt, is de impact verschillend voor kredieten met een variabele of een vaste rentevoet. Voor wie een krediet met een variabele rentevoet heeft lopen, is de daling van de kortetermijnrente alleen maar goed nieuws: je betaalt in principe steeds minder voor jouw lening. Voor wie een krediet met een vaste rentevoet heeft lopen, loont het de moeite om na te gaan of je niet kan profiteren van de zeer lage marktrentes door het krediet te heronderhandelen.

Als je een nieuw hypothecair krediet wil afsluiten, is de lage rente uiteraard goed nieuws.  Je kan aan de zeer lage rentevoeten van vandaag een krediet met een vaste rentevoet afsluiten. Door voor een vaste rente te kiezen, ben je beschermd tegen een mogelijke verhoging van de rente.

De variabele rente zal vermoedelijk nog lager zijn en kan soms negatief zijn – wat het geval is in bepaalde Scandinavische landen. In België zal de bank meestal contractueel vastleggen dat ze je geen rente zal uitbetalen.

En beleggingen?

Dat valt veel moeilijker te voorspellen: aandelenmarkten reageren vaak, maar niet altijd, gunstig op lagere rentes. Er wordt in theorie meer belegd in aandelen wanneer spaarrekeningen en obligaties een zeer lage intrestvoet opbrengen. Maar aandelenmarkten reageren nog op tal van andere factoren zoals economische vooruitzichten en de geopolitieke toestand. De huidige marktturbulentie over de verhoogde handelstarieven tussen de Verenigde Staten en China toont dit aan.

De aandelenmarkt blijft risicovol.

Wat brengt de toekomst?

Dat kan niemand zeggen, ook niet de meest gezagsvolle bron. De huidige situatie van negatieve rente is uitzonderlijk, maar ook uitzonderlijke toestanden kunnen lang duren. Wie graag wat rente op zijn spaarrekening zou zien verschijnen, zal waarschijnlijk (veel) geduld moeten hebben. Wie op zoek gaat naar investeringen die meer opbrengen, mag niet vergeten dat een hoger rendement steeds gepaard gaat met een groter risico.