Crowdfunding

Crowdfunding, wat is dat?

Crowdfunding gaat bij het grote publiek op zoek naar geld om een onderneming of een project te financieren. Het basisidee: kleine bedragen inzamelen bij een groot aantal mensen. Vrij vertaald betekent crowdfunding: financiering door de menigte ('the crowd').

Het principe van crowdfunding is niet nieuw. Aan het eind van de 19e eeuw kon het voetstuk van het Vrijheidsbeeld worden gefinancierd dankzij de donaties van duizenden mensen. Nu maakt de moderne versie van crowdfunding gebruik van internetplatformen. Door snelle technologische ontwikkelingen, het alom aanwezige internet en de populariteit van sociale media, is crowdfunding de laatste jaren enorm gegroeid. Van filmmakers over ngo’s in ontwikkelingslanden tot commerciële ondernemingen en start-ups: allen kunnen een beroep doen op crowdfunding. Bij start-ups gaat het vaak om nieuwe of kleinschalige bedrijven die een activiteit willen opstarten of uitbouwen, of een product willen lanceren, maar daar niet genoeg geld voor hebben en hiervoor op zoek gaan naar alternatieve of aanvullende financieringsvormen naast de traditionele methoden (zoals bijvoorbeeld een lening bij de bank). Mogelijke beleggers worden door deze initiatiefnemers rechtstreeks online aangesproken.

Er bestaan verschillende varianten van crowdfunding:

  • Crowdfunding gebaseerd op schenkingen: wie geld schenkt, krijgt hiervoor niets in de plaats;
  • Crowdfunding waarbij mensen die aan een project willen deelnemen, geld storten in ruil voor een voordeel in natura. Denk maar aan een crowdfundingcampagne voor het steunen van een startende rockband met als vergoeding een cd of een plaats tijdens hun eerste concert voorziet; 
  • Crowdfunding waarbij het gaat om een belegging in een bedrijf, waarbij beleggers geld lenen aan de ondernemer of een aandeel of obligatie (of een ander beleggingsinstrument) van de ondernemer kopen. In ruil voor hun investering, delen beleggers in eventuele winst én in de financiële risico’s van de onderneming.

In wat volgt, hebben we het enkel over crowdfunding in verband met beleggingen.

Hoe werkt crowdfunding?

Alle crowdfundingprojecten hebben één ding gemeen: het internet. Op een website (een 'platform') worden één of meerdere projecten van ondernemingen voorgesteld. De bezoekers kunnen kiezen in welke projecten ze willen beleggen.

Je rendement

Er bestaan enorm veel varianten van crowdfunding, allemaal met hun eigen kenmerken.

Is je investering via crowdfunding geen gift, maar wel een belegging (een lening of deelneming in het kapitaal), dan verwacht je eraan te verdienen. Maar je loopt ook een risico.

Gaat het om een lening, dan is het vrij eenvoudig om je rendement te berekenen. Vóór de onderneming geld begint in te zamelen, heeft zij vastgesteld hoeveel interest zij voor de lening wenst te betalen. Zorg ervoor dat je goed begrijpt hoe de lening precies zal worden terugbetaald en met welk rendement. Als de onderneming failliet gaat, is de kans reëel dat je niet al je geld of misschien zelfs helemaal geen geld terugkrijgt. Vaak is er immers niet voldoende geld om al degene die geld geleend hebben terug te betalen.

Bij aandelen word je rechtstreeks blootgesteld aan de resultaten van de onderneming en ben je er nooit zeker van of je al dan niet winst zal maken. Als het project waarin je belegd hebt succesvol is, dan zal je doorgaans beloond worden voor jouw investering dankzij de uitbetaling van een deelneming in de winst en/of door winst te maken met het doorverkopen van je aandelen. Misschien zal je je aandelen niet kunnen doorverkopen wanneer je dat zelf wil. De regels voor het verkopen van de aandelen zijn immers vaak vastgelegd in de financieringsvoorwaarden. Bovendien zijn de aandelen meestal niet 'liquide': zelfs als je dat zou mogen, zal je niet gemakkelijk een koper vinden en zal het niet eenvoudig zijn om een correcte prijs te bepalen voor je aandelen. 

Het bedrag dat je aan je belegging verdient, zal dus in alle gevallen uiteindelijk afhangen van het succes van het project. Bij een faillissement zal je vermoedelijk niets van je oorspronkelijke inleg terugzien.

In sommige gevallen geven beleggingen via een crowdfundingplatform recht op fiscale voordelen. Als dat het geval is, moet dit uitdrukkelijk vermeld zijn in de informatie die voor de beleggers is bestemd.

De risico’s van een investering via crowdfunding

Via crowdfunding investeren is vaak erg riskant. Meestal wordt gevraagd om te investeren in kleine bedrijfjes of projecten die nog in hun kinderschoenen staan. Het valt af te wachten of een origineel idee wel degelijk succesvol blijkt. Is dat niet het geval? Dan ben je je geld bijna zeker (ten minste) deels kwijt, ook al heeft de onderneming beloofd je binnen een bepaalde termijn terug te betalen.

Je moet als potentiële belegger eerst zelf uitmaken of de beleggingsinstrumenten die je in de plaats voor jouw investering krijgt, geschikt zijn voor jou. Dat doe je best vooraleer je effectief gaat investeren. Hou hierbij rekening met je persoonlijke situatie: je investeert beter geen geld dat je binnen zes maanden tot drie jaar nodig hebt om bijvoorbeeld een huis te kopen!

Het wettelijk kader

De overheid heeft verschillende mechanismen ontwikkeld om beleggers te beschermen. Wie een crowdfundingplatform wil uitbaten waarbij een belegging mogelijk is, moet in de meeste gevallen een vergunning als 'alternatieve-financieringsplatform' krijgen van de financiële toezichthouder, de FSMA. Bovendien moeten deze platformen beleggers informeren over de risico’s en de kosten die verbonden zijn aan een belegging.

Voor ze een beroep doen op de beleggers, zijn de ondernemers die beleggingsinstrumenten aanbieden, in bepaalde gevallen verplicht een prospectus te publiceren dat vooraf moet worden goedgekeurd door de FSMA. Je vindt alle door de FSMA goedgekeurde prospectussen hier. In andere gevallen mogen ze zich beperken tot basisinformatie. Opgelet, het feit dat de FSMA het prospectus heeft goedgekeurd, zegt niets over de kwaliteit en de leefbaarheid van de onderneming die je financiert. Het betekent enkel dat de onderneming de verplichte informatie op de juiste manier heeft bekendgemaakt. 

Het crowdfundingplatform moet steeds nagaan of jij als belegger voldoende kennis en ervaring hebt om de risico’s van de voorgestelde belegging te begrijpen. Is dat niet het geval, dan moet het platform de belegger waarschuwen. Aarzel niet om bijkomende informatie te vragen als je vragen hebt bij het aanbod dat je wordt gedaan.

Wil je meer weten over de regels voor crowdfunding? Bezoek dan de website van de FSMA. Je vindt er ook de lijst van de platformen die in België actief zijn en een vergunning hebben gekregen van de FSMA.

DE WIKIFIN-TIPS

Vóór je gaat investeren via crowdfunding:

  • Investeer via crowdfunding geen geld dat je op korte of middellange termijn nodig hebt. Een investering via crowdfunding moet je eerder zien als een investering op lange termijn.
  • Investeer maar een beperkt deel van je spaargeld via crowdfunding.
  • Bepaal vóór je investeert duidelijk wat je wil. Ben je bereid een project te ondersteunen zonder je zorgen te maken over hoe je je geld zal terugkrijgen? Of zie je crowdfunding als een rendabele investering?

Als je beslist hebt om te gaan investeren via crowdfunding:

  • Verzamel zoveel mogelijk informatie over het project en over zijn concurrentie. Stel jezelf de vraag of het project haalbaar lijkt. Let ook op dat jouw geld effectief gebruikt wordt zoals aangegeven. En is het voorgestelde businessplan realiseerbaar, want het risico op faillissement is vaak hoger bij jonge bedrijven?
  • Controleer de betrouwbaarheid van het crowdfundingplatform. Wees zeker op je hoede voor sites die vanuit exotische oorden opereren.
  • Verlies de kosten die het crowdfundingplatform afhoudt van je investering niet uit het oog.