Complexe producten: stel je de goede vragen

Door de toch wel erg lage rente op spaar- en termijnrekeningen ga je, zoals nogal wat spaarders, op zoek naar meer rendement. Jouw bankier of verzekeraar stelt je dan soms een product voor dat niet makkelijk te begrijpen is. Omdat er vaak een kapitaalbescherming – het recht op terugbetaling van het kapitaal op eindvervaldag – aan verbonden is, overweeg je om een dergelijk product te kopen. Of toch liever niet? 

Over welke producten gaat het?

Over beleggen in aandelen, obligaties en fondsen vind je al heel wat informatie op Wikifin.be. Maar er zijn ook heel wat meer ingewikkelde producten, die men gewoonlijk 'gestructureerde producten' noemt. Deze producten hebben meestal een looptijd van 4 à 8 jaar. De opbrengst op dergelijke producten is vaak geen van te voren vastgelegde rente, maar wel het resultaat van soms ingewikkelde berekeningen.

Twee voorbeelden van berekening van de opbrengst van een gestructureerd product:

  • De gemiddelde rendementen op 20 verschillende aandelen, maar waarbij de verliezen en winsten op elk afzonderlijk aandeel worden beperkt (bv. men houdt geen rekening met verliezen van meer dan 10 %, maar ook niet met winsten van meer dan 12 %);
  • De dollarkoers tegenover de euro op verschillende tijdstippen gedurende de looptijd van het product, in vergelijking met die koers bij de uitgifte van het product.

In verband met dergelijke gestructureerde producten, spreekt men vaak over het 'onderliggende'. In onze voorbeelden zijn de 'onderliggenden' respectievelijk de 20 verschillende aandelen en de dollarkoers tegenover de euro.

Sommige gestructureerde producten die uw bankier of verzekeraar aanbieden, hebben een kapitaalbescherming, voor de volle 100 % van de inleg of, recent steeds vaker, voor 90 % of minder ervan.

Wat houdt deze kapitaalbescherming in? Een kapitaalbescherming van 100 % betekent in principe dat je het volledige geïnvesteerde bedrag moet terugkrijgen op vervaldag; bij een kapitaalbescherming van bv. 90 % moet je dus rekening houden met een mogelijk verlies van 10 % op jouw investering.

Op deze 5 vragen moet je een antwoord kennen vooraleer een gestructureerd product te kopen

  • Begrijp ik het product?
    Dergelijke producten zijn vaak ingewikkeld. Het rendement dat je erop krijgt kan afhankelijk zijn van verschillende voorwaarden. Stel je volgende vragen vooraleer erin te beleggen:  
    • Hoeveel rente (de zogenaamde coupon) krijg je jaarlijks? En wordt die rente jaarlijks uitbetaald?
    • Hoeveel krijg je op eindvervaldag terugbetaald?
    • Hoeveel kapitaalbescherming is er? 100 %, of is het 90 % of minder, zoals steeds vaker het geval is.
    • Wat is de looptijd? Mag de uitgever van het product mij vervroegd terugbetalen? 
    • Wat is het onderliggende product?

Wanneer je het product niet begrijpt, beleg er dan niet in. Ga er daarbij niet vanuit dat je 'toch niets van financiën afweet', of 'dat het product toch veilig is'. Wanneer de bankier, noch de documentatie bij het product je kunnen uitleggen hoe het werkt, koop je het beter niet.

  • Begrijp ik de risico’s?
    De voornaamste risico’s op een rijtje:
    • Kredietrisico: de bank die het product uitgeeft of de kapitaalbescherming biedt, kan failliet gaan, zoals iedere andere onderneming. In dat geval kan je jouw volledige belegging of het grootste deel ervan verliezen. Weet ook dat de overheidsgarantie van 100.000 euro niet geldt voor dergelijke producten. 
    • Risico op verlies van een deel van het kapitaal wanneer de kapitaalbescherming niet 100 % is, maar bv. slechts 90 %. 
    • Er kan een wisselkoersrisico zijn: steeds meer gestructureerde producten zijn in Amerikaanse dollar of een andere munt uitgedrukt. De koers van vreemde valuta kan stijgen, maar ook dalen tegenover de euro. Wees dus bewust van dit risico.
    • Je zal waarschijnlijk heel moeilijk het product kunnen verkopen voor de eindvervaldag. Als je dus denkt het geld voor de vervaldag nodig te zullen hebben, dan beleg je er beter niet in.
       
  • Zou ik rechtstreeks in het onderliggende beleggen?
    Zou je bv. nooit in aandelen of in Amerikaanse dollars beleggen omdat dit voor je te veel risico inhoudt? Beleg dan ook niet in een product dat aandelen of de dollarkoers als onderliggende heeft. Wanneer zo’n product 100 % kapitaalbescherming biedt, is het – bij de huidige rentestand – erg onwaarschijnlijk dat je na kosten een positief rendement overhoudt; allicht beleg je beter in producten waarvan het rendement op voorhand vast ligt, zelfs al is dit erg laag.
     
  • Past het product in mijn beleggersprofiel?
    Jouw bankier of financieel adviseur is verplicht te peilen naar jouw risicoprofiel vooraleer je financiële producten aan te raden. Het is belangrijk om jouw bankier of financieel adviseur duidelijk te maken waar jouw grenzen liggen. Gestructureerde producten kunnen deel uitmaken van een beleggingsportefeuille die op een hoger rendement dan de spaarrente mikt, maar dan moet je wel weten wat je koopt en welke de risico’s ervan zijn.
     
  • Ken ik de kosten van het product?
    Een beleggingsproduct 'structureren' is ingewikkeld. En dus niet gratis. De kosten voor een gestructureerd product worden voor het grootste deel vooraf afgetrokken van wat je belegt: van de 100 euro die je belegt, zal er 2 à 3 euro (of meer) gebruikt worden om de kosten te vergoeden en de verkoper van het product te betalen. Met andere woorden: als je 1.000 euro belegt in een gestructureerd product met 100 % kapitaalbescherming en 2 % uitstapkosten, zal de bank je 1.020 euro aanrekenen. Enkel 1.000 euro worden dan belegd en de kapitaalbescherming slaat alleen op die 1.000 euro.

Meer info over de kosten en risico’s van beleggen in een gestructureerd product, vind je in de informatiefiche of brochure die je bij zo’n belegging steeds moet krijgen van jouw bankier.