Alimentatie

Iedere maand alle openstaande rekeningen betalen, ging makkelijker toen er nog twee inkomens in huis waren. Nu je uit elkaar bent, is het soms niet vanzelfsprekend om tegen het einde van de maand rond te komen. Misschien heb je wel recht op alimentatie? Om voor alimentatie in aanmerking te komen, hoef je niet noodzakelijk kinderen te hebben. Als er ook kinderen bij betrokken zijn, spreken we trouwens over kinderalimentatie.

Wie alimentatie wil ontvangen, moet aan bepaalde voorwaarden voldoen. Dat is zeker zo als het om een vechtscheiding gaat en de rechter moet beslissen over de alimentatie. Hoe lang je welk bedrag zal ontvangen en of dat mettertijd kan worden herzien, hangt af van een aantal factoren, zoals jouw inkomenssituatie.

Kinderalimentatie moet bijna altijd betaald worden, wat niet het geval is voor partneralimentatie. Zelfs nadat ze uit elkaar gingen, moeten beide ouders immers goed voor hun kinderen blijven zorgen.

'Hoeveel bedraagt de kinderalimentatie?', 'Kan ze worden verhoogd?', 'Tot op welke leeftijd wordt ze gestort?' Al die aspecten moet je met jouw voormalige partner bespreken. Raak je het onderling niet eens, dan zal de rechter beslissen.

Geloof je niet dat jouw partner bereid is te betalen? Dan kan enkele maatregelen nemen om ervoor te zorgen dat je wel degelijk partner- en kinderalimentatie ontvangt. Mocht jouw partner toch plots last krijgen van geheugenverlies, hoef je het daar niet bij te laten.

  1. Je bent gescheiden met onderlinge toestemming. Vooraf beloof je aan jouw echtgenote 400 euro per maand voor haar en 200 euro voor jouw zoon te betalen. Je betaalt dus partneralimentatie aan jouw echtgenote en kinderalimentatie voor jouw zoon.

    Partneralimentatie of kinderalimentatie is dus:

    • een geldsom
    • die op geregelde tijdstippen (vaak maandelijks) wordt betaald
    • vrijwillig of na een beslissing van de rechter
    • aan een ex-partner of aan kinderen

    Om alimentatie te krijgen, moet je in principe behoeftig zijn. Toch is dat geen algemene regel. Als een echtpaar met een hoge levensstandaard scheidt met onderlinge toestemming, dan kan de echtgenoot die een goed betaalde job heeft worden gevraagd om aan zijn echtgenote meer alimentatiegeld te betalen dan wat ze eigenlijk nodig heeft.

  2. Heb je niet veel vertrouwen in jouw voormalige partner en wil je garanties omtrent de betaling van de alimentatie die aan je en jouw kinderen moet worden betaald?

    Er zijn verschillende mogelijkheden om garanties in te bouwen:

    • voorzie in de mogelijkheid om de onbetaalde alimentatie door de werkgever van jouw vroegere partner te laten afhouden van zijn wedde. Je kan die mogelijkheid overeenkomen met jouw vroegere partner en op papier vastleggen, of aan de rechter vragen om ze in te voeren.
    • vraag de borgstelling van een van de ouders van jouw vroegere partner. Als jouw partner dan niet meer zou betalen, moet die ouder dat doen.

    Meer informatie over deze en andere mogelijkheden lees je op deze website.

  3. Je ex-partner betaalt je en/of jouw kinderen niet de vastgelegde alimentatie. Je kan contact opnemen met een advocaat!

    Betaalt jouw ex-partner bewust geen alimentatie, dan gaat hij zwaar in de fout: als hij de alimentatie bewust 2 keer niet betaalt, kan hij daarvoor een gevangenisstraf en een boete krijgen.

    Wie alimentatie moet betalen mag zich ook niet onvermogend maken: hij mag zijnlevensstijl niet zó wijzigen dat hij niet meer in staat is alimentatie te betalen. Zoiets is strafbaar! Al blijft de vraag hoe je het geld waarop je recht hebt kan recupereren…

    Om het geld waarop je recht hebt te recupereren, heb je twee mogelijkheden:

    • Vraag de tussenkomst van de Dienst voor Alimentatievordering (DAVO). De DAVO kan u helpen om de nog door uw voormalige partner verschuldigde bedragen te innen. U kan er onder bepaalde  voorwaarden ook een voorschot krijgen op toekomstige alimentatie (in geen geval op wat voor het verleden nog moet worden betaald).

      Meer informatie over tussenkomst van de DAVO lees je op de website van die dienst.

    • Laat beslag leggen op de bezittingen van jouw voormalige partner: diens loon, werkloosheidsuitkering, terugbetalingen door het ziekenfonds,…

      Als je recht hebt op alimentatie, heb je voorrang op alle andere schuldeisers. Stel: jouw ex-partner betaalt al een tijdje geen alimentatie meer. Je wachtte af, maar het verschuldigde bedrag liep aanzienlijk op en je besluit stappen te ondernemen. Het enige waarop je beslag kan laten leggen het huis is van jouw ex-partner. Maar daarop nam hij een hypotheek bij de bank. Als je het huis laat verkopen, moet de opbrengst van de verkoop eerst dienen om je te betalen, en pas dan de bank. Als er dus niet genoeg geld is om jou en de bank te betalen, krijg je jouw geld en de bank niet.

  4. Ja, er zijn fiscale gevolgen: voor wie alimentatie betaalt, voor wie alimentatie krijgt en voor de ouder met een kind ten laste dat kinderalimentatie krijgt.

    Deze gevolgen zijn er:

    • voor de alimentatie tussen partners die vroeger gehuwd waren of wettelijk samenwoonden. Dus niet voor de alimentatie tussen partners die feitelijk samenwoonden;
    • altijd voor de kinderalimentatie.
       

    Indien je alimentatie ontvangt

    Ontvangt je alimentatie voor jezelf, dan moet je het bedrag ervan invullen op jouw belastingaangifte. Je wordt dan belast op 80% van het ontvangen bedrag. Indien je op jaarbasis 2.400 euro ontving, word je dus belast op 1.920 euro (80% van 2.400 euro).

    Indien je kinderalimentatie ontvangt voor jouw kind, dan moet er een fiscale aangifte op zijn naam gebeuren, waarin het ontvangen bedrag wordt vermeld. Theoretisch wordt jouw kind belast op 80% van het ontvangen bedrag. Ontving je voor jouw kind 2.400 euro op jaarbasis, dan wordt jouw kind (theoretisch) belast op 1.920 euro (80% van 2.400 euro).

    Meestal zal jouw kind echter niet worden belast, omdat de bedragen die het aangeeft vaak te laag liggen. De kinderalimentatie die jouw kind ontvangt, komt bovenop wat jouw kind eventueel met een studentenjob verdient. Dat kan ervoor zorgen dat hij/zij toch belastingen moet betalen. Het is dan nog maar de vraag of jouw kind voor je fiscaal ten laste blijft.

    Meer informatie over belastingen op het inkomen van jouw kind lees je op deze website.
    Meer informatie over wanneer jouw kind fiscaal voor jou ten laste blijft, vind je op deze website.

    Indien je alimentatie betaalt

    Je betaalt alimentatie aan jouw voormalige echtgeno(o)t(e) of aan jouw ex-partner waarmee je wettelijk samenwoonde. Je kan onder bepaalde voorwaarden 80% van dat betaalde bedrag aftrekken van jouw belastbaar inkomen.

    Meer informatie lees je op deze website.

    Die regel geldt ook als je kinderalimentatie betaalt voor jouw kind, aan de andere ouder of aan het kind zelf (indien dat meerderjarig is en dat zo werd afgesproken).

    Meer informatie lees je op deze website.

    Partneralimentatie en kinderalimentatie zijn slechts voor 80% aftrekbaar. Betaal je op jaarbasis dus een bedrag van 2.400 euro, dan kan je slechts 1.920 euro (80% van 2.400 euro) van jouw belastbaar inkomen aftrekken.

  5. Dat hangt af van jouw situatie.

    Getrouwde koppels zijn elkaar bijstand verschuldigd. Ze kunnen elkaar niet aan hun lot overlaten tot de rechtbank de scheiding heeft uitgesproken.

    De alimentatie na een scheiding wordt geregeld door wat de partners onderling overeenkomen (bij een scheiding door onderlinge toestemming) óf door rechtbank bepaald (men spreekt dan van een scheiding op grond van onherstelbare ontwrichting).

    Koppels die niet getrouwd waren maar wettelijk of feitelijke samenwoonden, moeten na een scheiding elkaar enkel bijstand geven als ze dat in een contract hadden afgesproken.

    Meer informatie over mogelijke contracten tussen samenwonenden lees je op deze website.

    We maken een onderscheid tussen de informatie voor wettelijk en feitelijk samenwonenden.

    Indien je scheidt met onderlinge toestemming

    In dat geval  moet je het met je partner eens raken over de alimentatie. Het gaat dan om:

    • het principe dat er alimentatie zal worden betaald;
    • het bedrag;
    • de mogelijke indexatie en de index die daarvoor zal gebruikt worden: de gezondheidsindex, de index van de consumptieprijzen of nog een andere maatstaf;
    • hoe lang alimentatie zal worden betaald: een jaar, tien jaar, tot aan de dood van wie de alimentatie krijgt,…
    • vanaf wanneer alimentatie zal worden betaald: zodra de scheiding werd uitgesproken? Of van bij de start van de scheidingsprocedure?
    • moet er nog alimentatie worden betaald als wie de alimentatie krijgt hertrouwt of een beter betaalde job vindt?
    • kan de alimentatie worden herzien als het inkomen daalt van wie moet betalen?

    Daarover kan tijdens de onderhandelingen  worden gepraat en in een overeenkomst vastgelegd. Besef dat zodra de scheiding met onderlinge toestemming definitief is, je niet meer opnieuw kan discuteren over de afgesproken alimentatie die je ex-partner moet betalen.

    Ben je het niet eens met wat jouw echtgenoot voorstelt, dan kan je afzien van een scheiding met onderlinge toestemming. Wil je toch scheiden, dan kan dat volgens een andere procedure: op grond van onherstelbare ontwrichting.

    Indien je scheidt op grond van onherstelbare ontwrichting

    Als je behoeftig bent, kan je bij de rechtbank die je scheiding behandelt vragen om je voormalige echtgenoot te verplichten tot het betalen van alimentatie.

    De rechter zal dat weigeren indien je eerder geweld tegen je partner gebruikte. Hij kan dat ook weigeren als je de misstap beging die aan de basis ligt van de onherstelbare ontwrichting (bv. overspel).

    In afwachting van de echtscheidingsbeslissing kan je de rechtbank trouwens vragen om je een voorlopige alimentatie toe te kennen. Raak je het daarover met jouw echtgenoot eens, dan zal de rechtbank die overeenkomst bevestigen.

    Meer informatie lees je op deze website.

    Indien je wettelijk of feitelijk samenwoonde

    Woonde je wettelijk of feitelijk samen, dan heb je geen recht op alimentatie.

  6. Dat hangt af van je situatie:

    • je scheidt met onderlinge toestemming. Dan moet je onder elkaar het bedrag afspreken en vastleggen;
    • je scheidt op grond van onherstelbare ontwrichting. De rechtbank bepaalt het bedrag. Tijdens de procedure, dus vooraleer de scheiding is uitgesproken, zal het bedrag worden bepaald in functie van de levensstijl die je had tijdens het huwelijk. Voor de periode na de scheiding, hangt het bedrag af van jouw staat van behoefte. Er kan dan ook een verschil zijn tussen het bedrag dat je tijdens de procedure ontvangt (vóór de scheiding werd uitgesproken) en wat je na het einde van de procedure ontvangt (als de scheiding definitief is uitgesproken);
    • je woonde wettelijk of feitelijk samen. Je hebt geen recht op alimentatie. Je kan wel trachten daarover met je partner tot afspraken te komen maar de wet verplicht hem niet je te helpen.
  7. Dat hangt af van je situatie:

    • Je scheidt met onderlinge toestemming. Het bedrag van de alimentatie kan door de rechtbank worden verhoogd of verlaagd als er iets gebeurt buiten de wil van jou en jouw vroegere partner.
      Stel dat de echtgenoot die moet betalen een handicap oploopt en daardoor een flink deel van zijn inkomsten verliest. Dat heeft die echtgenoot zeker niet gewild. In dat geval kan de rechter het bedrag van de alimentatie verminderen of zelfs beslissen dat er geen alimentatie meer moet betaald worden. In de overeenkomst kan echter staan dat een aanpassing van de alimentatie onmogelijk is. In dat geval kan de rechter de alimentatie niet aanpassen of ongedaan maken. Ook niet als er iets gebeurt buiten de wil van de vroegere echtgenoten omdat een aanpassing zou rechtvaardigen.
      Wil je vermijden dat de alimentatie later kan worden aangepast, laat dat dan opnemen in de voorafgaande overeenkomst.
    • Je scheidt op grond van onherstelbare ontwrichting. Ook in die situatie kan het bedrag van de alimentatie door de rechtbank worden verhoogd of verlaagd indien er buiten de wil van de voormalige echtgenoten iets gebeurt dat een aanpassing rechtvaardigt. De rechtbank kan zelfs beslissen dat er geen alimentatie meer betaald hoeft te worden.
    • Er komt een einde aan de wettelijk of feitelijke samenwoning. Je hebt geen recht op alimentatie. Als jouw partner toch alimentatie betaalt, kan je hem eventueel later vragen die te verhogen. Maar hij kan niet verplicht worden dat te doen.
  8. Dat hangt af van je situatie:

    • Je scheidt met onderlinge toestemming. Alles hangt af van wat je bent overeengekomen. Indien er iets gebeurt buiten de wil van jou en jouw vroegere partner, kan de rechter beslissen dat er geen alimentatie meer moet betaald worden. Dat kan bv. het geval zijn wanneer degene die de alimentaie betaalde, door een ongeval werkonbekwaam wordt.

    Meer informatie lees je elders op deze website.

    • Je scheidt op grond van onherstelbare ontwrichting. De wet bepaalt dat de periode waarin alimentatie wordt betaald niet langer mag duren dan het huwelijk zelf. Was je, bijvoorbeeld, 17 jaar getrouwd, dan kan de rechtbank beslissen dat jouw echtgenoot gedurende 8 jaar alimentatie moet betalen. Of gedurende 15 jaar. Maar in ieder geval nooit langer dan 17 jaar. 
      In uitzonderlijke omstandigheden kan de termijn worden verlengd. Stel dat de echtgenoten 60 jaar oud zijn en 10 jaar geleden trouwden. In principe ontvangt de behoeftige partner niet langer dan 10 jaar alimentatie, tot op de leeftijd van 70 jaar. Er wordt echter van uitgegaan dat iemand van 70 onmogelijk nog nieuwe inkomsten kan vinden. In die uitzonderlijke omstandigheden kan de rechtbank dan beslissen om de termijn van 10 jaar te herbekijken.
      De alimentatie vervalt trouwens automatisch als degene die de alimentatie krijgt, opnieuw trouwt óf met iemand wettelijk gaat samenwonen. Gaat die partner feitelijk samenwonen, dan kan de rechter beslissen dat er geen alimentatie meer moet betaald worden.
      Het bedrag van de alimentatie kan door de rechtbank worden verhoogd of verlaagd als er iets gebeurt buiten de wil van jou en jouw vroegere partner, bv. wanneer de betaler van de alimentatie door een zwaar ongeval werkonbekwaam wordt.

    Meer informatie over de verschillende mogelijkheden lees je elders op deze site.

    • Je woonde wettelijk of feitelijk samen. Je hebt geen recht op alimentatie. Je kan wel trachten daarover met jouw partner tot afspraken te komen maar de wet verplicht hem niet je te helpen.
  9. Alimentatie die ouders voor hun kinderen betalen, noemen we hier verder 'kinderalimentatie'.

    Tegenover hun kinderen hebben ouders plichten, los van het feit of ze nu getrouwd zijn óf wettelijk of feitelijk samenwonen.

    Zo zijn ouders verplicht om te betalen voor  de behoeften van hun kinderen. Die plicht is zó belangrijk dat partners niet kunnen beslissen dat die plicht voor een van beide niet meer zou gelden.

    Je partner moet dus mee de lasten dragen voor de kinderen die je samen hebt. Mogelijks wordt hij dan ook verplicht kinderalimentatie voor de kinderen te betalen.

    Tegelijk ben je ook verplicht de lasten voor de kinderen mee te dragen.

  10. Het bedrag kan samen door de echtgenoten worden bepaald. Raken ze het niet eens, dan wordt het bedrag door de rechtbank vastgelegd.

    In welke mate de ouders mee de lasten voor de kinderen dragen, hangt vooral af van:

    • de financiële mogelijkheden van elk van de ouders;
    • de behoeften van de kinderen.

    Er wordt ook rekening gehouden met hoe de huisvesting van de kinderen tussen de ouders werd geregeld.

    Wat bedoelt men met financiële mogelijkheden van de ouders

    Er wordt rekening gehouden met:

    • beroepsinkomsten;
    • roerende inkomsten, zoals: inkomsten uit spaarformules of aandelen;
    • onroerende inkomsten zoals: huurgelden van een huis dat ze verhuren.

    Er wordt ook rekening gehouden met de kinderbijslag.

    Wat bedoelt men met de behoeften van de kinderen?

    Er zijn de kosten van het leven van alledag. Het gaat om: voeding, kledij, normale medische kosten,… In de wet worden dat de 'gewone' kosten genoemd.

    En er zijn de onverwachte kosten die niet noodzakelijk te voorzien waren op het moment dat de scheiding werd uitgesproken óf waarvan het bedrag niet kon worden voorzien. Die kosten vallen buiten het dagelijks budget. Het gaat om: kosten voor bosklassen, zware medische kosten (bijvoorbeeld: voor gebitsverzorging), kosten voor buitenschoolse activiteiten. In de wet worden dat de 'buitengewone' kosten genoemd.

    Elke ouder moet mee betalen voor de gewone en buitengewone kosten.

    De gewone kosten zitten in het bedrag van de kinderalimentatie. Dat is niet het geval met de buitengewone kosten. Die moeten bovenop de kinderalimentatie worden betaald.

    Het is soms moeilijk om uit te maken wat:

    • een gewone kost is, waarvoor de ouder die kinderalimentatie betaalt dus niet extra moet bijbetalen;
    • een buitengewone kost is, waarvoor de ouder die kinderalimentatie betaalt dus moet meebetalen bovenop de kinderalimentatie.

    De ouders zetten dan ook best gedetailleerd op papier te zetten wat buitengewone kosten zijn; daarbij kunnen bv. de kosten voor schoolreizen horen, ongeacht bij welke ouder het kind op het moment van die schoolreis verblijft. Op die manier zal er minder discussie zijn over ieders aandeel in de kosten.

    Objectieve berekening

    De rechter moet duidelijk maken hoe hij de kinderalimentatie heeft berekend.

    Meer informatie lees je op deze website.

  11. Het bedrag van de kinderalimentatie moet gekoppeld zijn aan de index van de consumptieprijzen: als die stijgt, moet de alimentatie ook stijgen. Maar je kan ook aan de rechtbank vragen om het bedrag van het kinderalimentatie te verhogen.

    Kinderalimentatie gekoppeld aan de index van de consumptieprijzen

    Of het nu door de rechter werd bepaald of tussen de ouders werd overeengekomen, het bedrag van de kinderalimentatie moet altijd worden gekoppeld aan de index van de consumptieprijzen. Zowel de rechtbank als de ouders, kunnen beslissen om het bedrag aan een andere maatstaf aan te passen. De aanpassing gebeurt jaarlijks.

    Kinderalimentatie aangepast aan de omstandigheden

    Je kan aan de rechter vragen om het bedrag van de kinderalimentatie te verhogen. De rechter bekijkt dan of de omstandigheden en de belangen van het kind een verhoging rechtvaardigen. Let op: ook het bedrag afgesproken bij een scheiding met onderlinge toestemming kan door de rechtbank worden verhoogd indien de omstandigheden en de belangen van het kind dat vereisen.

  12. Kinderen hebben recht op kinderalimentatie zolang ze studeren. Het is dus best mogelijk dat je nog kinderalimentatie betaalt als jouw kinderen al meerderjarig zijn.