De eerste stappen

Het woord 'scheiding' is gevallen, maar misschien kan je de brokken nog lijmen. Een familiaal bemiddelaar kan je helpen om opnieuw in alle rust met elkaar te praten. Tijdelijk uit elkaar gaan kan je ook de kans geven om een aantal dingen op een rijtje te zetten.

Niets aan te doen, je wil scheiden?

Ga stap voor stap te werk. Bepaal eerst bij wie je wil aankloppen. Niet elke scheiding lijkt op een bloederig gevecht. De tussenkomst van een advocaat of notaris is niet altijd nodig.

De Wikifin-Tips

  • Denk goed na vóór je een beslissing neemt. Laat je, indien nodig, helpen door iemand uit het vak: een bemiddelaar, notaris of advocaat.
  • Zodra je een scheiding overweegt, is het een goed idee om jouw testament op te maken / te herzien.
  1. Het is mogelijk dat je er niet meer in slaagt rustig met elkaar te praten. Toch wil je niet meteen naar de rechtbank trekken en via een advocaat communiceren. Bemiddeling kan helpen. Die is wettelijk geregeld.

    Een bemiddelaar is geen rechter, en ook geen advocaat van een van de partners. Een bemiddelaar neemt in het conflict geen standpunt in en probeert niet om een van de partijen te beïnvloeden. Een bemiddelaar luistert en stelt vragen om de partners te helpen bij het bereiken van een overeenkomst waar iedereen zich goed bij voelt.

    Alles wat in het kader van bemiddeling ter sprake komt, is vertrouwelijk. Komen de partners uiteindelijk niet tot een akkoord, dan kunnen ze die vertrouwelijke informatie, bijvoorbeeld, niet tegen elkaar gebruiken in de rechtbank.

    Bemiddelaars kunnen erkend zijn door de Federale Bemiddelingscommissie. Bereiken de partijen een akkoord met de hulp van een erkend bemiddelaar, dan kan dat zwaarder doorwegen dan wanneer er met een niet-erkend bemiddelaar werd gepraat.

    Bemiddeling kan vrijwillig of gerechtelijk zijn.

    • vrijwillig: je bent het beiden eens met deze stap om tot een akkoord te komen.
    • gerechtelijk: jij en je partner zijn al voor de rechtbank verschenen en op een bepaald moment stelt de rechter of een van de partners bemiddeling voor om de problemen op te lossen. In dat geval is het logisch dat de gerechtelijke procedure wordt opgeschort zolang de bemiddeling loopt. Is die afgelopen (en bereikte je een akkoord of slaagde je daar niet in), dan wordt de gerechtelijke procedure opnieuw opgestart.
       

    In beide gevallen kunnen de partners niet worden gedwongen om met een bemiddelaar te gaan praten. De partijen moeten bereid zijn om rond de tafel te gaan zitten.

    Moet een akkoord dat tijdens bemiddeling werd bereikt ook worden nageleefd?

    Ja, een dergelijk akkoord moet worden nageleefd. Na goedkeuring door een rechter, kan het dezelfde waarde hebben als het vonnis van een rechtbank.

    Meer informatie over de bemiddelingsprocedure, de verschillende fases, de kostprijs en enkele nuttige adressen vind je in de brochure van Federale Overheidsdienst Justitie.

    Je kan ook contact opnemen met een Openbaar Centrum voor Maatschappelijk Welzijn (OCMW) voor meer informatie.

    In Vlaanderen en Brussel kan je ook aankloppen bij de Centra voor Algemeen Welzijnswerk (CAW).

  2. Er zijn verschillende mogelijkheden:

    • Je gaat definitief uit elkaar: in dat geval spreken we van een scheiding (die een definitief einde maakt aan het huwelijk). Ook wettelijk of feitelijk samenwonenden kunnen definitief uit elkaar gaan.
    • Je gaat tijdelijk uit elkaar: in dat geval spreken we van een feitelijke scheiding. Je kan daarna beslissen om opnieuw samen door het leven te gaan óf om via een scheiding een definitief einde te maken aan jouw huwelijk of aan jouw wettelijke of feitelijke samenwoning.

    Een feitelijke scheiding geeft je de tijd om na te denken over jouw problemen, zodat je in alle rust kan beslissen hoe jouw toekomst er verder moet uitzien. Ga je samen verder óf ga je definitief uit elkaar? Toch zorgt die situatie voor meer onduidelijkheid en kan ze juridisch complexer zijn dan een scheiding waarbij je als gehuwden of wettelijk samenwonenden definitief uit elkaar gaat.

    Een familiaal bemiddelaar kan je helpen om de dingen duidelijker onder ogen te zien.

    Het feit dat je uit elkaar gaat, in welke vorm ook, kan zware impacten hebben:

    • voor jou: misschien moet je verhuizen, kom je in een andere omgeving terecht, verlies je sommige vrienden, dalen jouw inkomsten.
    • voor jouw kinderen: als hun ouders niet langer onder hetzelfde dak wonen, worden bezoekjes aan mama en papa vooraf gepland. Misschien moeten ze voortaan letten op wat ze zeggen. Soms is de spanning tussen hun ouders duidelijk voelbaar.
    • voor jouw omgeving: vrienden weten niet altijd hoe ze met jou en jouw toekomstige ex-partner moeten omgaan. Familie kiest meestal partij,…
       
  3. Dat hangt af van de omstandigheden waarin je uit elkaar gaat.

    Sommige scheidingen verlopen vlot. Beide partners zitten op dezelfde golflengte over de manier waarop ze uit elkaar willen gaan en hun bezittingen willen verdelen én over hoe het nu verder moet met de kinderen.

    Andere scheidingen zijn heel pijnlijk omwille van onbegrip en slagen onder de gordel.

    In dergelijke situaties kan het een goed idee zijn om eerst even met een advocaat te praten.

    Word je partner gewelddadig, verwittig dan de politie.

    Meer informatie lees je op blz. 27 in deze brochure.

    Zowel gehuwden als wettelijk samenwonenden kunnen aan een vrederechter vragen om de feitelijke scheiding te regelen. Die kan dan beslissen dat de partners apart moeten gaan wonen. En hij zal maatregelen nemen om de kinderen te beschermen: de vrederechter bepaalt de bijdragen van iedere partner in de kosten, bepaalt bij wie de kinderen gaan wonen,… Om voor een vrederechter te verschijnen, heb je geen advocaat nodig. Let op: de maatregelen van een vrederechter zijn tijdelijk. Het is de bedoeling dat je later opnieuw met jouw partner gaat samenwonen óf dat je een definitieve scheiding aanvraagt als gehuwden of als wettelijk of feitelijk samenwonenden.

    Feitelijk samenwonenden moeten geen scheiding aanvragen. Wanneer de partijen niet tot een akkoord komen, kan de rechter over bepaalde zaken beslissen (voogdij, dringende en voorlopige maatregelen).

  4. Een advocaat moet jouw rechten verdedigen. Jouw rechten hebben hoofdzakelijk betrekking op:

    • jouw bezittingen: conflicten kunnen leiden tot een verdeling van bezittingen. Wie is eigenaar van een bepaald meubelstuk? Wie krijgt de auto? Wie mag er in het huis blijven wonen?
    • jouw kinderen: wie krijgt het hoederecht over de kinderen? Wie betaalt wat voor hun opvoeding?
    • jouw manier van leven: toen we trouwden of gingen samenwonen, heb ik mijn job opgegeven. Hoe moet ik verder in mijn levensonderhoud voorzien?
       

    Is het van bij het begin duidelijk dat het conflict tussen jou en jouw partner diep zit en dat het moeilijk zal worden om er uit te raken, doe dan meteen een beroep op een advocaat. Een advocaat beslist zelf over zijn vergoeding, in functie van het geleverde werk. In sommige gevallen is juridische bijstand gratis of goedkoper dan het normale tarief.

    Meer informatie lees je op deze website.

    Raken jij en jouw partner het makkelijk over al die kwesties eens, dan is een advocaat misschien niet noodzakelijk. Hoe vlot de dingen in het begin van de scheiding ook lopen, het is altijd mogelijk dat er toch meer onderlinge spanningen komen en dat de situatie complexer wordt…

    Met andere woorden: je hebt geen advocaat nodig om uit elkaar te gaan of te scheiden. In bepaalde omstandigheden kan de hulp van een advocaat echter nodig of zelfs noodzakelijk zijn.

    Sommige procedures vragen hoe dan ook de tussenkomst van een advocaat. Dit is bijvoorbeeld het geval voor een scheiding op grond van onherstelbare ontwrichting.

  5. Nee, je hoeft niet bij de notaris langs te gaan, behalve in het kader van een scheiding met onderlinge toestemming waarbij een woning of een grond moet worden verdeeld.

    Toch kan een notaris je helpen bij het voorbereiden van een scheiding met onderlinge toestemming. De onderlinge afspraken met jouw partner moeten immers aan de rechtbank worden voorgelegd. Samen met de notaris kan je ook een inventaris van jouw bezittingen opmaken, kan je nadenken over de voor- en nadelen van de beslissingen die je neemt,… De notaris kan je ook informeren over alle stappen in de procedure.

    Goed om weten: het is niet de taak van een notaris om de rechten van een van de partners (mogelijks ten koste van de ander) te verdedigen. Dat is de taak van een advocaat! Een notaris maakt de afspraken wettig die na onderhandelingen tussen de partners werden gemaakt.